نویسندگان مسئولیت کامل فرآیند پژوهش را از مرحله ایدهپردازی تا انتشار بر عهده دارند و باید اطمینان حاصل کنند که کار آنها اصیل، اخلاقمحور و بهدرستی گزارش شده است.
• مشارکت مؤثر: تمامی افرادی که بهعنوان نویسنده معرفی میشوند باید مشارکت معناداری در طراحی یا مفهومسازی پژوهش، جمعآوری، تحلیل یا تفسیر دادهها، یا توسعه نرمافزارهای مورد استفاده داشته باشند. همچنین باید نسخه اولیه مقاله را نگارش کرده یا بهصورت انتقادی بازبینی کرده و نسخه نهایی را تأیید کرده باشند.
• پاسخگویی: تمامی نویسندگان نسبت به تمام جنبههای پژوهش مسئول هستند و باید اطمینان حاصل کنند که هرگونه پرسش درباره دقت یا یکپارچگی بخشهای مختلف مقاله بهدرستی بررسی و رفع میشود.
• اصالت و تعهد ارسال: نویسندگان باید اطمینان حاصل کنند که اثر کاملاً اصیل است و پیشتر منتشر نشده است (بهجز در قالب پیشچاپ، چکیده یا پایاننامه). ارسال مقاله به نشریه به منزله تعهد ضمنی به عدم بررسی همزمان در سایر نشریات است.
• ارجاعدهی و سرقت علمی: استفاده از آثار یا ایدههای دیگران باید بهدرستی استناد شود. سرقت علمی شامل کپیبرداری بدون ارجاع، استفاده از نتایج دیگران بدون ذکر منبع یا بازنویسی بدون استناد معتبر، رفتاری غیرقابلقبول و غیراخلاقی است.
• اخلاق پژوهش: در پژوهشهای دارای مشارکت انسانی، باید تأیید شود که رضایت آگاهانه اخذ شده و مطابق دستورالعملهای اخلاقی عمل شده است. در پژوهشهای حیوانی نیز رعایت اصول 3R (جایگزینی، کاهش، بهینهسازی) الزامی است.
• تعارض منافع: نویسندگان باید هرگونه رابطه مالی یا شخصی که میتواند بر نتایج پژوهش تأثیر بگذارد را افشا کنند. این موارد شامل ارتباطات سه سال اخیر مانند گرنتها، اشتغال، مشاوره، مالکیت سهام یا وابستگی به نشریه (مانند عضویت در هیئت تحریریه) میشود.
• منابع مالی: تمامی منابع تأمین مالی پژوهش باید بهطور کامل اعلام شوند. در صورت عدم وجود حمایت مالی، باید بهصورت شفاف ذکر شود.
• CRediT (نقشهای مشارکت): توصیه میشود نویسندگان بیانیهای از نقش هر فرد در پژوهش ارائه دهند (مانند مفهومسازی، روششناسی، تحلیل دادهها یا نگارش نسخه اولیه).
• استفاده از هوش مصنوعی مولد: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی باید در بیانیهای جداگانه در پایان مقاله اعلام شود. این ابزارها نمیتوانند بهعنوان نویسنده ثبت شوند، زیرا مسئولیتپذیری علمی فقط بر عهده انسان است. استفاده از هوش مصنوعی برای تولید متن اصلی (copywriting) مجاز نیست، اما استفاده برای ویرایش زبانی و بهبود نگارش (copy-editing) قابل قبول است.
داوران نقش کلیدی در اعتبارسنجی علمی و ارتقای کیفیت مقالات از طریق ارزیابی مستقل دارند.
• ارزیابی مستقل: داوری معمولاً توسط حداقل دو داور مستقل انجام میشود که توسط سردبیر بر اساس تخصص انتخاب میشوند.
• بیطرفی: داوران باید ارزیابی خود را بهصورت علمی و بدون نقد شخصی انجام دهند و استدلالهای خود را بهطور روشن بیان کنند.
• محرمانگی: مقاله داوریشده محرمانه است و داوران حق اشتراکگذاری یا استفاده شخصی از اطلاعات منتشرنشده را ندارند.
• تعارض منافع: داوران باید هرگونه تعارض منافع احتمالی را پیش از پذیرش داوری اعلام کنند و در صورت وجود، از داوری کنارهگیری کنند.
• اخلاق ارجاعدهی: داوران نباید بهطور غیرضروری به آثار خود یا همکارانشان ارجاع دهند.
• استفاده از هوش مصنوعی در داوری: بارگذاری مقاله در ابزارهای هوش مصنوعی ممنوع است. استفاده از AI تنها برای ویرایش متن گزارش داوری و با اعلام شفاف مجاز است.
داوران مقاله را از جنبههای زیر بررسی میکنند:
• میزان دقت علمی، استحکام استدلالها و صحت دادهها
• اصالت و اهمیت پژوهش
• اعتبار روششناسی و کیفیت ارائه دادهها
• منطقی بودن نتایج و پشتیبانی آنها از دادهها
• وجود یا عدم وجود مسائل اخلاقی احتمالی
سردبیر مسئول اصلی فرآیند انتشار است و تصمیمگیری نهایی بر اساس اصول اخلاقی COPE و سیاستهای نشریه انجام میشود.
• تصمیم انتشار: سردبیر مسئول انتخاب مقالات برای انتشار بر اساس ارزش علمی و اهمیت آنها برای مخاطبان است.
• مدیریت داوری: سردبیر فرآیند داوری را بهصورت بیطرف و منصفانه مدیریت میکند و حداقل دو داور متخصص را انتخاب میکند.
• اختیار نهایی: تصمیم نهایی پذیرش یا رد مقاله بر عهده سردبیر است.
• مدیریت تعارض منافع: سردبیر در صورت وجود ارتباط شخصی یا حرفهای با نویسندگان، از تصمیمگیری درباره آن مقاله کنار گذاشته میشود.
• نظارت اخلاقی: سردبیر مسئول بررسی موارد احتمالی تخلف علمی با استفاده از ابزارهای تشخیص مشابهت است.
• اصلاح و بازپسگیری: در صورت مشاهده خطا یا تخلف، سردبیر اقدام به اصلاح، بازپسگیری یا انتشار بیانیه مربوطه میکند.
• استفاده از هوش مصنوعی: سردبیران مجاز به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای ارزیابی یا تصمیمگیری درباره مقاله نیستند.
هیئت تحریریه از سردبیر مسئول حمایت کرده و در حفظ کیفیت علمی نشریه نقش نظارتی دارد:
• تأیید نهایی مقالات پس از داوری
• ارائه راهنمایی به سردبیر
• نظارت بر شمارههای ویژه و مجموعه مقالات
• حمایت از یکپارچگی و اعتبار علمی نشریه