شفافیت در خصوص منافع یا عواملی که ممکن است بر پژوهش تأثیر گذاشته یا موجب سوگیری شوند، یکی از الزامات بنیادین اخلاق پژوهش در نشر علمی است. تحقیقات مالی از تمامی افراد درگیر—شامل نویسندگان، سردبیران و داوران—الزام به افشای تعارض منافع دارد.
الزامات افشای نویسندگان
تمامی نویسندگان موظفاند هرگونه رابطه مالی یا شخصی با افراد یا سازمانهایی را که ممکن است بر پژوهش آنها تأثیر بگذارد یا موجب سوگیری شود (تعارض منافع / منافع رقابتی)، افشا کنند. این موضوع شامل منافع مرتبط با سه سال اخیر پیش از آغاز پژوهش و آمادهسازی مقاله، و همچنین هرگونه منافع خارج از این بازه زمانی است که همچنان ممکن است بهطور معقول بر کار اثرگذار تلقی شوند. نویسندگان باید فرم رسمی «اظهارنامه تعارض منافع» (https://zenodo.org/records/17764062/files/Declaration_Competing_Interests_Form.docx?download=1) را تکمیل کرده و همزمان با ارسال مقاله ارائه دهند.
تعریف منافع رقابتی احتمالی: افشا باید شامل منافع مالی و غیرمالی باشد. نمونهها عبارتاند از:
منافع مالی:
اشتغال (فعلی، گذشته یا پیشبینیشده)، مشاوره، مالکیت سهام (از جمله سهام اعضای خانواده)، حقالزحمه یا دستمزد مشاوره، شهادت کارشناسی پولی، ثبت یا درخواست ثبت اختراع، گرنتها یا حمایتهای مالی پژوهشی از سوی سازمانها یا حامیان مالی.
منافع غیرمالی:
منافع حرفهای، روابط شخصی یا باورهای فردی که ممکن است موجب سوگیری شوند، عضویت در هیئتهای تحریریه یا هیئتهای مشورتی، رقابت مستقیم علمی، یا روابط استاد–شاگردی.
معیار «تست شرمندگی»: یک معیار کاربردی برای افشا این است که آیا فرد در صورت انتشار عمومی یک رابطه یا منافع بدون اعلام قبلی، احساس ناراحتی یا شرمندگی خواهد داشت یا خیر.
الزامات ارسال: نویسندگان موظفاند فرم تعارض منافع امضاشده را همراه مقاله ارسال کنند. همچنین این اطلاعات باید در قالب یک بیانیه در بخش «اظهارات (Declarations)» و پیش از فهرست منابع در مقاله درج شود. نویسنده مسئول (Corresponding Author) مسئول اطمینان از رعایت این سیاست توسط تمامی نویسندگان است.
تعارض منافع در سردبیران و داوران
سردبیران: سردبیران، اعضای هیئت تحریریه و سردبیران مهمان باید پیش از پذیرش مسئولیت، هرگونه تعارض منافع احتمالی را بهصورت کتبی اعلام کنند و در صورت ایجاد تعارض جدید، آن را بهروزرسانی نمایند. آنها باید از رسیدگی به مقالاتی که خودشان یا اعضای خانواده یا همکاران نزدیکشان نوشتهاند، یا مقالات مرتبط با محصولات و خدماتی که در آنها منفعت دارند، کنار بکشند. این مقالات باید توسط سردبیر دیگری بهصورت مستقل بررسی شوند.
داوران: داوران موظفاند پیش از پذیرش داوری، هرگونه تعارض منافع احتمالی را به سردبیر اعلام کنند. در صورت وجود تعارض (مانند همکاریهای اخیر یا وابستگی سازمانی مشترک با نویسندگان)، باید با سردبیر مشورت کرده و در صورت لزوم از داوری انصراف دهند تا ارزیابی بیطرفانه تضمین شود. همچنین داوران مجاز نیستند صرفاً برای افزایش استناد به آثار خود یا نزدیکانشان، پیشنهاد استناد ارائه دهند، مگر آنکه از نظر علمی کاملاً ضروری باشد.