داوران نقش داوطلبانه و اساسی در نظام ارتباطات علمی دارند و وظیفه آنها اعتبارسنجی پژوهشهای علمی و ارتقای کیفیت مقالات منتشرشده در نشریه تحقیقات مالی است. با توجه به پایبندی این نشریه به اصول اخلاق نشر و دستورالعملهای COPE (https://publicationethics.org)، از داوران انتظار میرود بالاترین استانداردهای حرفهای، اخلاقی و مسئولیتپذیری را رعایت کنند.
مقالات ارسالی برای داوری باید کاملاً محرمانه تلقی شوند.
• عدم اشتراکگذاری: داوران نباید مقاله، گزارش داوری یا هرگونه اطلاعات مرتبط را با افراد دیگر به اشتراک بگذارند و همچنین بدون اجازه سردبیر حق تماس مستقیم با نویسندگان را ندارند.
• عدم استفاده شخصی از اطلاعات: هرگونه داده، ایده یا اطلاعات منتشرنشده که از طریق داوری به دست میآید باید کاملاً محرمانه باقی بماند و بدون اجازه کتبی نویسنده، برای منافع شخصی یا پژوهشهای دیگر استفاده نشود.
• محدودیت استفاده از هوش مصنوعی: داوران بهطور کامل از بارگذاری مقاله یا بخشی از آن در ابزارهای هوش مصنوعی مولد یا مدلهای زبانی بزرگ (LLM) منع شدهاند، زیرا این کار نقض محرمانگی، حقوق مالکیت فکری و حریم دادههای پژوهشگران محسوب میشود.
داوران باید کاملاً بیطرف باشند و هرگونه تعارض منافع احتمالی را فوراً اعلام کنند.
• الزام افشا: در صورت وجود هرگونه تعارض منافع (مانند همکاری اخیر در سه سال گذشته، وابستگی سازمانی مشترک یا ارتباط مالی/حرفهای با نویسندگان)، داور باید پیش از پذیرش داوری موضوع را به سردبیر اطلاع دهد.
• کنارهگیری: در صورت وجود احتمال سوگیری، داور باید با سردبیر مشورت کند تا در صورت لزوم از فرآیند داوری کنار گذاشته شود.
• اخلاق در ارجاعدهی: داوران نباید نویسندگان را به استناد غیرضروری به آثار خود یا همکارانشان مجبور کنند، مگر در مواردی که از نظر علمی کاملاً توجیهپذیر باشد. تلاش برای تأثیرگذاری مصنوعی بر شاخصهای استنادی غیر اخلاقی است.
گزارشهای داوری باید حرفهای، سازنده و بیطرفانه باشند.
• عدم نقد شخصی: هرگونه نقد شخصی به نویسنده غیرقابل قبول است و داور باید تنها بر محتوای علمی مقاله تمرکز کند.
• هوشیاری اخلاقی: داوران باید موارد احتمالی تخلف اخلاقی مانند سرقت علمی، انتشار تکراری یا همپوشانی قابل توجه با آثار دیگر را به سردبیر گزارش دهند.
• رعایت زمانبندی: داوران تنها در صورتی باید داوری را بپذیرند که توانایی انجام آن را در زمان مقرر داشته باشند.
گزارش داوری (برای اطلاعات بیشتر: https://doi.org/10.1257/jep.31.1.231) هم به تصمیمگیری سردبیر کمک میکند و هم موجب بهبود مقاله میشود. تمامی نظرات باید مستدل و در صورت نیاز همراه با ارجاع باشند.
داوران باید مقاله را بر اساس معیارهای زیر ارزیابی کنند:
• اصالت و اهمیت: آیا مقاله نوآوری دارد و دانش موجود را در این حوزه گسترش میدهد؟ آیا سؤال پژوهش برای حوزه FRJ مرتبط است؟ در صورت وجود آثار مشابه، باید به آنها اشاره شود.
• روششناسی و دادهها: آیا روش تحقیق مناسب و قابل تکرار است؟ آیا دادهها، ابزارها و تحلیلهای آماری بهدرستی استفاده شدهاند؟
• شفافیت و ساختار: آیا متن روان و قابل فهم است؟ در صورت ضعف زبانی باید به سردبیر گزارش داده شود، نه اینکه داور ویرایش کامل انجام دهد.
• نتایج و نتیجهگیری: آیا یافتهها بهدرستی ارائه شدهاند و با دادهها سازگار هستند؟ آیا نتیجهگیریها منطقی بوده و محدودیتها بیان شدهاند؟
• شکلها و جداول: آیا نمودارها و جداول واضح، دقیق و مفید هستند و دادهها را درست نمایش میدهند؟
• پیامدهای پژوهش: آیا مقاله دارای پیامدهای نظری و کاربردی است؟ (اقتصادی، سیاستگذاری، آموزشی یا اجتماعی)
استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای ارسال یا بارگذاری مقاله داوریشونده کاملاً ممنوع است، اما استفاده محدود برای بهبود گزارش داوری خود داور مجاز است.
• استفاده مجاز (ویرایش زبانی): داور میتواند از هوش مصنوعی برای بهبود نگارش، ساختار، دستور زبان و خوانایی گزارش داوری خود استفاده کند.
• الزام افشا: هرگونه استفاده از ابزار هوش مصنوعی باید بهصورت شفاف به سردبیر اعلام شود.
• مسئولیت کامل: داور مسئول کامل دقت علمی و محتوای گزارش است و ابزارهای هوش مصنوعی جایگزین قضاوت علمی نمیشوند.