تحقیقات مالی

تحقیقات مالی

طراحی و پیاده‌‌سازی مدل حسابداری استارتاپ‌‌ها در زیست‌بوم کسب‌‌وکار مالی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
تورج بهرامی 1
سعید جبارزاده کنگرلوئی 2
علی آشتاب 3
مسعود احمدی منصورآباد 4
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
4 استادیار، گروه حسابداری، واحد ممقان، دانشگاه آزاد اسلامی، ممقان، ایران.
10.22059/frj.2025.389944.1007707
چکیده
هدف: مطالعۀ حاضر با هدف طراحی و پیاده‌سازی مدل حسابداری استارتاپ‌ها در زیست‌بوم کسب‌وکار مالی انجام شد. با توجه به رشد سریع استارتاپ‌ها و چالش‌های مالی و مدیریتی آن‌ها، وجود یک مدل جامع حسابداری که بتواند پاسخ‌گوی نیازهای خاص این کسب‌وکارها باشد، ضروری است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر حسابداری استارتاپ‌ها، نحوۀ تأثیرگذاری آن‌ها بر استراتژی‌های مالی و فناورانه و در نهایت، پیامدهای حاصل از این فرایند می‌پردازد. از آنجایی‌ که استارتاپ‌ها در محیطی پویا و نوآورانه فعالیت می‌کنند، ضرورت یک سیستم حسابداری منعطف، مبتنی بر فناوری و سازگار با تغییرات محیطی بیش از پیش احساس می‌شود. از این ‌رو، طراحی و پیاده‌سازی این مدل می‌تواند به بهبود عملکرد مالی و غیرمالی این شرکت‌ها یاری رساند و زیست‌بوم کسب‌وکار مالی را تقویت کند.
روش: این مطالعه از نظر هدف، یک پژوهش کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر شیوۀ گردآوری داده‌ها، توصیفی با رویکرد پیمایش مقطعی است. برای دستیابی به اهداف پژوهش، از طرح پژوهش آمیختۀ اکتشافی استفاده شد. جامعۀ مشارکت‌کنندگان شامل دو گروه از خبرگان بود: خبرگان نظری (اساتید دانشگاهی در حوزۀ حسابداری با تخصص در حوزۀ استارتاپ‌ها) و خبرگان تجربی (مدیران و متخصصان مالی که به‌صورت مستقیم در استارتاپ‌ها فعالیت داشتند یا با چالش‌های مالی و حسابداری این شرکت‌ها آشنا بودند). در بخش کیفی، نمونه‌گیری نظری انجام شد و پس از رسیدن به اشباع نظری، 12 نفر از خبرگان انتخاب شدند. داده‌های این بخش با استفاده از روش گراندد تئوری و نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل شدند. در بخش کمّی، دیدگاه مدیران و کارشناسان کسب‌وکارهای مالی بررسی شد و اندازه نمونه با روش تحلیل توان 140 نفر برآورد شد. نمونه‌گیری در این بخش به روش خوشه‌ای ـ تصادفی انجام شد. داده‌های کمی نیز با روش حداقل مربعات جزئی (PLS) و استفاده از نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که شرایط علی، شامل عوامل فنی، عوامل مدیریتی، عوامل دولتی و عوامل مرتبط با حسابداران، بر پدیدۀ محوری، یعنی حسابداری استارتاپ‌ها تأثیر مستقیمی دارند. علاوه‌براین، مشخص شد که پدیدۀ محوری تحت تأثیر شرایط زمینه‌ای شامل زیرساخت‌های زیست‌بوم کسب‌وکار مالی و منابع مالی زیست‌بوم کسب‌وکار مالی و همچنین، شرایط مداخله‌گر نظیر قوانین ناظر بر زیست‌بوم کسب‌وکار مالی قرار دارد. این عوامل به‌صورت غیرمستقیم بر راهبردها و اقدام‌ها تأثیر می‌گذارند که شامل راهبرد فناورانه (استفاده از فناوری‌های نوین حسابداری و سیستم‌های مالی هوشمند) و راهبرد مالی (بهینه‌سازی مدیریت منابع مالی و بودجه‌بندی استارتاپ‌ها) هستند. در نهایت، راهبردها و اقدام‌های اتخاذشده، بر پیامدها شامل عملکرد مالی استارتاپ‌ها (افزایش سرمایه‌پذیری، کاهش هزینه‌ها، بهینه‌سازی جریان نقدی) و عملکرد غیرمالی استارتاپ‌ها (افزایش شفافیت مالی، بهبود مدیریت ریسک، ارتقای اعتماد سرمایه‌گذاران) تأثیر مستقیمی دارد.
نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان داد که طراحی و پیاده‌سازی یک مدل حسابداری جامع و انعطاف‌پذیر برای استارتاپ‌ها، می‌تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد مالی و استراتژیک آن‌ها ایفا کند. استارتاپ‌ها با چالش‌هایی مانند عدم ثبات درآمدی، پیچیدگی قوانین مالی و نیاز به تصمیم‌گیری‌های سریع و مبتنی بر داده مواجهند. از این ‌رو، حسابداری مدرن و فناوری‌محور، می‌تواند به مدیریت بهینه منابع، شفاف‌سازی عملکرد مالی و افزایش رقابت‌پذیری آن‌ها کمک کند. علاوه‌براین، یافته‌های پژوهش اهمیت تدوین قوانین شفاف و ایجاد زیرساخت‌های مالی مناسب را در راستای توسعۀ زیست‌‌بوم استارتاپی نشان می‌دهد. به‌کارگیری فناوری‌های نوین، به‌ویژه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی، می‌تواند به استارتاپ‌ها در پیش‌بینی روندهای مالی، بهینه‌سازی هزینه‌ها و افزایش کارایی سیستم‌های حسابداری کمک کند. این پژوهش از چندین جنبه، نوآوری و ارزش علمی دارد. نخست، با ارائه یک مدل جامع حسابداری، چارچوبی برای توسعۀ سیستم‌های حسابداری استارتاپی پیشنهاد می‌کند که می‌تواند مورد استفاده مدیران مالی، حسابداران و سیاست‌گذاران اقتصادی قرار گیرد. دوم، این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد آمیخته، ترکیبی از دانش نظری و تجربی را ارائه می‌دهد که موجب افزایش اعتبار یافته‌ها شده است. سوم، پیشنهادهای این مطالعه می‌تواند برای سیاست‌گذاران اقتصادی و مالی، در راستای تدوین مقررات مناسب برای حمایت از استارتاپ‌ها مفید باشد. علاوه‌براین، نتایج پژوهش راه‌کارهایی عملی برای استارتاپ‌ها، به‌منظور بهبود مدیریت مالی، افزایش شفافیت و جذب سرمایه‌گذار ارائه می‌دهد. از منظر آکادمیک، این پژوهش مسیر جدیدی را برای مطالعات آتی در حوزۀ حسابداری استارتاپ‌ها و نقش فناوری‌های مالی در توسعه این حوزه فراهم می‌کند.
کلیدواژه‌ها
حسابداری استارتاپ‌ها
زیست‌بوم کسب‌وکار مالی
مدل‌سازی حسابداری
حداقل مربعات جزئی
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing and Implementation of Accounting Model for Startups in the Financial Business Ecosystem

نویسندگان English

Touraj Bahrami 1
Saeed Jabbarzadeh Kangarluei 2
Ali Ashtab 3
Masoud Ahmadi Mansourabad 4
1 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran.
2 Associate Prof., Department of Accounting, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran.
3 Assistant Prof., Department of Accounting, Faculty of Economics and Management, Urmia University, Urmia, Iran.
4 Assistant Prof., Department of Accounting, Mamaghan Branch, Islamic Azad University, Mamaghan, Iran.
چکیده English

Objective
The present study aims to design and validate an accounting model tailored for startups within the financial business ecosystem. Given the rapid growth of startups and the financial and managerial challenges they face, the need for a comprehensive accounting model that addresses their specific requirements is critical. This research examines the key factors influencing startup accounting, their impact on financial and technological strategies, and the outcomes of this process. As startups operate in a dynamic and innovative environment, the necessity for a flexible, technology-driven, and adaptive accounting system is increasingly evident. The development and validation of such a model can enhance both the financial and non-financial performance of startups while strengthening the overall financial business ecosystem.
Methods
This study is applied and developmental in nature and adopts a descriptive cross-sectional survey design for data collection. To accomplish the research objectives, an exploratory mixed-methods approach was employed. The study participants comprised two groups of experts: theoretical experts (university professors specializing in accounting with expertise in startups) and practical experts (financial managers and professionals directly engaged with startups or familiar with their financial and accounting challenges). In the qualitative phase, theoretical sampling was conducted, and after reaching theoretical saturation, 12 experts were selected. Data from this phase were analyzed using Grounded Theory with the MAXQDA software. In the quantitative phase, the perspectives of financial business managers and specialists were examined, and the sample size was determined using power analysis, resulting in 140 individuals. The quantitative data were collected through cluster-random sampling and analyzed using Partial Least Squares (PLS) with Smart PLS software.

Results
The research findings indicate that causal conditions, including technical factors, managerial factors, governmental factors, and accountant-related factors, directly influence the core phenomenon, which is startup accounting. Furthermore, the core phenomenon is shaped by contextual conditions, such as the financial business ecosystem’s infrastructure and financial resources, as well as intervening conditions, such as regulatory frameworks governing the financial business ecosystem. These factors indirectly influence the strategies and actions adopted by startups, including technological strategies, such as the adoption of modern accounting technologies and intelligent financial systems, and financial strategies, such as optimizing financial resource management and budgeting processes. In turn, these strategies and actions directly affect organizational outcomes, including financial performance (e.g., increased investment attractiveness, reduced costs, and improved cash flow management) and non-financial performance (e.g., enhanced financial transparency, strengthened risk management, and greater investor confidence).

Conclusion
The study demonstrates that designing and implementing a comprehensive and flexible accounting model for startups can significantly improve their financial and strategic performance. Startups face challenges such as income instability, complex financial regulations, and the need for rapid, data-driven decision-making. Consequently, a modern and technology-driven accounting system can facilitate optimal resource management, financial transparency, and competitiveness. Additionally, the findings underscore the importance of clear financial regulations and robust infrastructure to support startup growth. The adoption of emerging technologies, particularly AI and machine learning, can further aid startups in forecasting financial trends, optimizing expenses, and enhancing the efficiency of accounting systems.

کلیدواژه‌ها English

Startup accounting
Financial business ecosystem
Accounting model
Partial Least Squares (PLS).
منابع
آذر، عادل؛ غلامزاده، رسول (1401). کمترین مربعات جزئی. تهران: نگاه دانش.
اسلامی، قاسم؛ فدایی‌خوراسگانی، محمد؛ مهرآیین، محمد (1403). ارائه مدل ممیزی دانش برای استارتاپ‌های ایرانی. مدیریت دانش، 7 (24)، 81-128.
بابایی‌فیشانی، محمدرضا؛ خوزین، علی؛ ضیاء، بابک؛ اشرفی، ‌مجید‌ (1400). طراحی الگوی اکوسیستم تأمین مالی کارآفرینی فناورانه در کسب‌وکارهای دانش‌بنیان. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 12(48)، 177-192.
بغدادی، مصطفی؛ محمدی، مهدی؛ الیاسی، مهدی؛ رادفر، رضا (1402). طراحی الگوی بلوغ مدل کسب‌وکار استارتاپی در ایران. مدیریت کسب‌وکارهای بین‌الملل، 6 (21)، 227-260.
حبیبی، آرش؛ جلال‌نیا، راحله (1401). حداقل مربعات جزئی. تهران: نارون.
حسینی، سیدعلیرضا؛ ولیان، حسن؛ عبدلی، محمدرضا؛ شهری، مریم (1403). چارچوب رویه‌های زمینه‌ای توسعه حسابداری جهت پیاده‌سازی استارتاپ‌های مالی در شرکت‌های بازار سرمایه. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 21(83)، 213-266.
حسینی، سیدمحمدرضا؛ رفیعی‌وحید، پرستو (1403). تأمین مالی استارتاپ‌ها. تهران: کتاب مهربان.
شهرکی‌مقدم، شایان؛ فارسیجانی، حسن (1401). شناسایی عوامل تأثیرگذار در ارتقا و رشد استارتاپ‌ها. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 6 (84)، 234-249.
قائد، ابراهیم؛ احمدی شادمهری، محمدطاهر؛ اسماعیلی حصاری، محبوبه (1403). بررسی ضرورت پیاده‌سازی سیستم حسابداری مدیریت در شرکت‌های استارتاپ. مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین‌المللی چشم اندازهای نوین در مدیریت، حسابداری و کارآفرینی، تهران.
محقق، عارفه؛ شمشیری‌ دافچاهی‌، رضا (1402). بررسی چگونگی تطبیق سیستم‌های حسابداری با نیازهای شرکت‌های استارتاپ. مجموعه مقالات سیزدهمین کنفرانس بین المللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب‌وکار، تهران.
مهرجو، امین (1401). تأثیر نوآوری مدل کسب‌وکار بر عملکرد اکوسیستم‌های استارتاپی از طریق نقش جهت‌گیری بازار. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 6(21)، 2011-2023.
 
References
Azar, A. & Gholamzadeh, R. (2022). Partial Least Squares. Tehran: Negah-e Danesh.
(in Persian)
Babaei Fishani, M. R., Khozain, A., Ziyae, B. & Ashrafi, M. (2020). Designing a Model of Technological Entrepreneurship Financing Ecosystem in Knowledge-Based Business Case Study: Information Technology and Communication. Accounting and Auditing Research, 12(48), 177-192. doi: 10.22034/iaar.2020.128234. (in Persian)
Baghdadi, M., Mohammadi, M., Elyasi, M. & Radfar, R. (2023). Designing the Maturity Model of Startup Business Model in Iran (Multi-Case Study: Platform / Digital Startups). Journal of International Business Administration, 6(1), 227-260. doi: 10.22034/jiba.2022.52255.1906. (in Persian)
Bakhodirovich, K. B., Fernandhytia, F. & Muslichah, M. (2023). Conceptual foundations of improving accounting in small business and private entrepreneurship. IMRAS, 6(6), 161-165.
Becker, S. D. & Endenich, C. (2023). Entrepreneurial Ecosystems as Amplifiers of the Lean Startup Philosophy: Management Control Practices in Earliest‐Stage Startups. Contemporary Accounting Research, 40(1), 624-667.
Bratfisch, C., Riar, F. J. & Bican, P. M. (2023). When entrepreneurship meets finance and accounting:(non-) financial information exchange between venture capital investors, business angels, incubators, accelerators, and start-ups. International Journal of Entrepreneurial Venturing, 15(1), 63-90.
Carnes, R., Aobdia, D. & Munch, K. (2024). The Role of High-Skilled Foreign Accounting Labor in Shaping US Startup Outcomes. Journal of Cleaner Production, 349(1), 131163.
Cohen, J. E. (2013). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Eslami, G., Mehraeen, M. & Fadaei Khorasgani, M. (2024). Providing a knowledge audit model for Iranian startups. Strategic Management of Organizational Knowledge, 7(1), 81-128. doi: 10.47176/smok.2024.1682 (in Persian)
Filippelli, S., Troise, C., Bigliardi, B. & Corvello, V. (2025). Examining the influence of entrepreneurial ecosystem pressure on the economic, social, and environmental orientation of startups. Technological Forecasting and Social Change, 21(1), 360-375.
Gao, X. (2024). Unlocking the path to digital financial accounting: A study on Chinese SMEs and startups. Global Finance Journal, 61, 960,970.
Gefen, O., Reeb, D. & Sulaeman, J. (2023). Startups’ demand for accounting expertise: evidence from a randomized field experiment. Review of Accounting Studies, 1-34.
Ghaed, E., Ahmadi Shadmehri, M. T., Esmaeili Hesari, M. (2024). Examining the Necessity of Implementing Management Accounting Systems in Startup Companies. Proceedings of the 11th International Conference on New Perspectives in Management, Accounting, and Entrepreneurship, Tehran. Available at: https://civilica.com/doc/2052508. (in Persian)
Glaser, B. G., Strauss, A. L. & Strutzel, E. (2017). The discovery of grounded theory; strategies for qualitative research. Nursing research, 17(4), 364.
Gleason, K., Kannan, Y. H. & Rauch, C. (2022). Fraud in startups: what stakeholders need to know. Journal of Financial Crime, 29(4), 1191-1221.
Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30(4), 233-252.
Habibi, A. & Jalalnia, R. (2022). Partial Least Squares. Tehran: Narvan. (in Persian)
Hair Jr, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M. & Sarstedt, M. (2021). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Sage publications.
Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities, Reading, MA: Addison-Wesley.
Hosseini, S.M.R. & Rafiei-Vahid, P. (2024). Startup Financing. Tehran: Mehraban Book.
 (in Persian)
Hossieni, S. A., Valiyan, H., Abdoli, M. and Shahri, M. (2024). The Accounting Development Procedures Framework for Implementing Financial Startups in Capital Market Companies. Empirical Studies in Financial Accounting, 21(83), 213-266. doi: 10.22054/qjma.2024.79053.2554. (in Persian)
Kubota, T. & Okuda, S. Y. (2023). Relationship between top managers’ interest in accounting information and accounting practices in startups. International Journal of Accounting Information Systems, 51, 630-640.
Kusuma, G. N. W., Alamsyah, A. & Ramadhani, D. P. (2024). A Review on Decentralized Finance Ecosystems. Future Internet, 16(3), 61-76.
Mehrjou, A. (2022). The Impact of Business Model Innovation on the Performance of Startup Ecosystems through the Role of Market Orientation. Journal of New Research Approaches in Management and Accounting, 6(21), 2011-2023. Retrieved from https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/2052 (in Persian)
Miller, E., Cross, L. & Lopez. M. (2010). Sampling in qualitative research. FBB research group, 19(3), 249-261.
Mohaghegh, A., Shamsheri-Dafchahi, R. (2023). Examining How Accounting Systems Adapt to the Needs of Startup Companies. Proceedings of the 13th International Conference on Accounting, Management, and Innovation in Business, Tehran. Available at: https://civilica.com/doc/2005386 (in Persian)
Moore, J. F. (1993). Predators and prey: A new ecology of competition. Harvard Business Review, 71(3), 75–86.
Natalia, S., Puspita, E. & Winarko, S. P. (2023, April). The Influence of Startup Development and The Use of Accounting Information Systems on Business Decisions for Accounting Students. In Kilisuci International Conference on Economic & Business (Vol. 1, No. 1, pp. 74-85).
O’Flanagan, J. E. (2025). Modernizing lease accounting: enhancing flexibility and strategic growth for startups and small companies through revised fasb standards in the age of remote work. Munroe Falls, 19(4), 1-19.
Pei, L. & Crooks, R. (2020). Attenuated access: Accounting for startup, maintenance, and affective costs in resource-constrained communities. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 17(3), 1-15.
Shahraki Moqaddam, Sh. & Farsijani, H. (2022). Identifying Factors Influencing the Growth and Development of Startups. New Research Approaches in Management and Accounting, 6(84), 234-249. (in Persian)
Shahsavari, Z., Moradi, M., Ramazanian, M. R. & Asadifard, R. (2026). Designing the Cognitive Map of Key Actors in the Innovation Ecosystem: An Exploratory Study Using the Fuzzy Cognitive Modeling Approach. Industrial Management Journal, 18(4), 48-77.
Silaban, B. T., Setiana, S. & Tanujaya, T. A. C. (2024). Financial Risk Management Strategies in Startup Companies: Accounting Perspectives. Jurnal Ekonomi, 13(04), 1155-1166.
Somin, S., Altshuler, Y., Gordon, G., Pentland, A. S. & Shmueli, E. (2020). Network dynamics of a financial ecosystem. Scientific reports, 10(1), 571-587.
Strauss, A. & Corbin, J. M. (1997). Grounded theory in practice. Sage.
Sudibyo, Y. A. & Puspasari, N. (2021). Accounting for startup: As scary as Freddy. Jurnal Akuntansi dan Bisnis, 21(1), 18-28.
Thornton, H. C. & Zhao, Y. (2025). Sharing economy companies’ internationalization: A business ecosystem strategy. International Business Review, 34(2), 342-355.
تحقیقات مالی
دوره 28، شماره 3
1405
صفحه 810-835