تبیینی بر پیشران‌‌های پایداری مالی در بستر ارتقای سواد مالی با تأکید بر مدل میک‌‌مک

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

چکیده

هدف: سواد مالی در ترویج تأمین مالی پایدار، مزایای مختلفی برای افراد، مشاغل، جامعه و کره زمین دارد. برای افراد، کمک می‌کند تا ارزش‌ها و اهداف شخصی خود را با انتخاب‌های مالی خود هماهنگ کنند، مجموعه خود را متنوع کنند، ردپای محیطی خود را کاهش دهند و به تغییرات اجتماعی مثبت کمک کنند. برای کسب‌وکارها کمک می‌کند تا به منابع جدید بودجه دسترسی پیدا کنند، شهرت خود را افزایش دهند، مدیریت ریسک خود را بهبود بخشند و ارزش بلندمدت ایجاد کنند. برای جامعه، به تقویت شمول اجتماعی، کاهش فقر و نابرابری و حمایت از حقوق بشر و دموکراسی کمک می‌کند. این نوشتار کوشیده است تا به پیشران‌های پایداری مالی، در بستر ارتقای سواد مالی توجه کند؛ زیرا نگارنده بر این اعتقاد است که برای اتخاذ تصمیم‌های سرمایه‌گذاری آگاهانه در خصوص محصولات مالی که دارای ویژگی‌های پایدار هستند، سرمایه‌گذاران خصوصی باید سطح خوبی از سواد مالی و سواد مالی پایدار داشته باشند.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری داده توصیفی ـ تحلیلی است. جمع‌آوری اطلاعات به دو صورت اسنادی ـ کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفته است. در این پژوهش مؤلفه‌های سواد مالی در قالب یازده بُعد با استفاده از نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریوویزارد ارزیابی شده است. این مدل با تحلیل اثرهای متقابل متغیرها، امکان اولویت‌بندی عوامل مؤثر و ارائه راه‌کارهای عملی برای تقویت پایداری مالی را فراهم می‌آورد تا عوامل کلیدی و سناریوهای محتمل پایداری مالی، در بستر ارتقای سواد مالی مشخص شود. با توجه به روش مورد استفاده برای تجزیه‌وتحلیل و ارائه راهبردها، نمونه تحقیق خبره محور بوده است که برای این منظور، ۲۰ نفر با استفاده از روش گلولۀ برفی انتخاب شده است.
یافته‌ها: یازده مؤلفۀ اصلی برای شکل‌گیری سواد مالی مدیران شناسایی شد که عبارت‌اند از: شناخت صورت‌های مالی، تحلیل صورت‌های مالی، قوانین و مقررات بیمه تأمین اجتماعی، قوانین و مقررات کار، قوانین و مقررات مالیاتی، قوانین و مقررات تجارت، قوانین و مقررات سرمایه‌گذاری در بورس، قوانین و مقررات بانکداری، قوانین و مقررات چک، قوانین و مقررات پول‌شویی، قوانین و مقررات صادرات و واردات. این مؤلفه‌ها در تصمیم‌گیری‌های مالی، کاهش ریسک‌های قانونی و بهبود عملکرد سازمان‌ها نقش مهمی ایفا می‌کنند. مقررات مالیاتی به‌عنوان چارچوبی برای محاسبه، پرداخت و مدیریت مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم، در تنظیم فعالیت‌های مالی و پیشگیری از مشکلات ناشی از تخلف‌های مالیاتی تأثیرگذار است. علاوه‌براین، قانون تجارت که شامل مقررات مربوط به تشکیل و مدیریت شرکت‌ها، تنظیم قراردادهای تجاری و مباحث مرتبط با ورشکستگی است، ابزار حقوقی مهمی برای مدیریت روابط و فعالیت‌های تجاری محسوب می‌شود. این مؤلفه‌ها زیرساخت‌های لازم برای بهینه‌سازی فرایندهای مالی و حقوقی، کاهش ریسک‌ها و تطابق سازمان‌ها با الزامات قانونی را فراهم می‌کنند. آگاهی و تسلط بر این موضوعات، به بهبود عملکرد کلی سازمان‌ها و ایجاد اطمینان در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی منجر می‌شود.
نتیجه‌گیری: سواد مالی خوب با رفتارهای مالی هوشمندانه، از جمله استفادۀ بهینه از منابع و کاهش هزینه‌های غیرضروری، ارتباط مستقیمی دارد. از سوی دیگر، جوامعی که برنامه‌های سواد مالی را به‌طور گسترده اجرا کرده‌اند، شاهد بهبود چشمگیری در شاخص‌های رفاه و پایداری مالی بوده‌اند. مدیران باید با ساختار و شرایط حضور در بازارهای بین‌المللی آشنایی داشته باشند. آشنایی با شرایط و مجوزهای لازم، اعم از کارت بازرگانی و تشریفات گمرکی و درک مفهوم قاچاق، از اساسی‌ترین دانسته‌های مورد نیاز مدیران در این زمینه است. ضمن آن که قوانین حاکم بر مناطق آزاد تجاری یا مناطق ویژۀ اقتصادی در این مورد نیز می‌تواند موضوعی مهم در تصمیم‌های مدیریتی شرکت‌ها باشد و آگاهی از آن ضروری به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Explaining the Drivers of Financial Sustainability through the Enhancement of Financial Literacy: An Emphasis on the MICMAC Model

نویسنده [English]

  • Amir Hoseini
MSc., Department of Accounting., Urmia University, Urmia, Iran.
چکیده [English]

Objective
Financial literacy offers numerous benefits for individuals, businesses, society, and the planet in promoting sustainable finance. For individuals, it helps align their personal values and goals with financial decisions, diversifies their portfolios, reduces their environmental footprint, and contributes to positive social change. For businesses, it facilitates access to new funding sources, enhances reputation, improves risk management, and creates long-term value. For society, it strengthens social inclusion, reduces poverty and inequality, and supports human rights and democracy. This study aims to examine the drivers of financial sustainability within the framework of financial literacy enhancement. It argues that to make informed investment decisions about financial products with sustainable characteristics, private investors must possess a high level of financial literacy and sustainable financial literacy.
 
Methods
This research is applied in terms of its objective and descriptive-analytical in terms of data collection. Information was gathered through both documentary-library and field methods. Financial literacy components were assessed using eleven dimensions and analyzed with MICMAC and Scenario Wizard software. The model analyzes the interrelationships between variables, enabling prioritization of influential factors and providing practical strategies to strengthen financial sustainability. Key factors and probable scenarios for financial sustainability within the framework of enhanced financial literacy were identified. The study utilized an expert-based sample of 20 participants, selected using the snowball sampling method.
 
Results
The findings identified eleven core components that shape managers’ financial literacy, including understanding and analyzing financial statements, regulations related to social security insurance, labor laws, tax regulations, commercial law, stock market investment regulations, banking regulations, check-related laws, anti-money laundering regulations, and import-export regulations. These components play a vital role in financial decision-making, minimizing legal risks, and enhancing organizational performance. Tax regulations, as a framework for calculating, paying, and managing direct and indirect taxes, are influential in structuring financial activities and preventing issues arising from tax non-compliance. Moreover, commercial law, encompassing regulations on company formation and management, commercial contracts, and bankruptcy, serves as an essential legal tool for managing business relationships and activities. These components provide the necessary infrastructure to optimize financial and legal processes, mitigate risks, and ensure organizational compliance with legal requirements. Awareness and mastery of these topics lead to improved overall organizational performance and confidence in managerial decision-making.
 
Conclusion
High financial literacy directly correlates with intelligent financial behaviors, such as optimal resource utilization and cost reduction. Societies that have widely implemented financial literacy programs have experienced significant improvements in welfare indices and financial sustainability. Managers must familiarize themselves with the structure and conditions for participating in international markets. Understanding the required conditions and permits, including commercial cards, customs procedures, and regulations related to smuggling, constitutes essential knowledge for managers. Additionally, knowledge of the laws and regulations governing free trade zones and special economic zones is essential for informed managerial decision-making, underscoring the importance of awareness and understanding in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financial sustainability
  • Financial literacy
  • Sustainable finance
  • MICMAC analysis
  • Financial decision-making

مراجع

ابوسعیدی، مینا؛ معین‌الدین، محمود؛ حیرانی، فروغ (1400). ارزیابی سواد مالی مدیران شرکت‌های بخش خصوصی. دانش حسابداری مالی، 8(2)، 195-219.
برزگری، علی (1402). بررسی نقش میانجیگری پایداری شرکتی و جهت‌‌گیری بازار بر رابطه بین تمایل به سرمایه‌‌گذاری و سواد مالی در شرکت‌‌های شهرک صنعتی یزد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردکان، گروه حسابداری، گرایش حسابداری.
جهانگیر فیض آبادی، احمد (1404). چارچوب سیاستی برای ارتقای سواد مالی در ایران. تحقیقات مالی، 27(1)، 114- 139.
حنیفه‌زاده، محمد (1402)، سواد مالی، نشریه حسابرس، 5(1)، 2-9.
خطیبی، حانیه و خان محمدی، محمدحامد (1402). اثر سواد مالی بر عملکرد سازمانی. چشم‌‌انداز حسابداری و مدیریت، 6(84)، 51- 59.
زارعی، حسین (۱۴۰۲). ارائه مدلی برای شناسایی و تحلیل پیشران‌های مؤثر بر آینده استارتاپ‌های مالی). پایان نامه کارشناسی ارشد، مدیریت مالی، مؤسسه آموزش عالی سهروردی.
شکرخواه، جواد؛ قاضی‌نوری، سیدسروش؛ سلیمی، محمدجواد و هدایتی بیلندی، علی (۱۴۰۳). ارائه الگوی ساختاری تفسیری پیشران‌های مؤثر بر پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی. دانش حسابداری، ۱۵(۳)، ۲۱–۴۶.
طلایی، حمیدرضا و احسانی، علی (1403). بررسی نقش میانجی تحمل ریسک در رابطه بین سواد مالی و عملکرد سرمایه‌‌گذاری (مطالعه موردی: بورس اوراق بهادار تهران). پژوهش‌‌های نوین در ارزیابی عملکرد، 3(3)، 193- 204.
عاصی، مهرداد؛ چیرانی، ابراهیم و فرحبد، فرزین (1401). بررسی عوامل مؤثر بر سواد مالی بر اساس مدل بومی سواد مالی سرمایه‌گذاران خرد بازار سرمایه ایران. بورس اوراق بهادار، 15(57)، 531-578.
 عزیزی سیار، آمنه (1403). بررسی تأثیر سواد مالی و مدیریت زنجیره تأمین بر پایداری با نقش میانجی عملکرد مالی (مطالعه موردی: شرکت‌های کوچک و متوسط تهران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور، مرکز تهران غرب، رشته حسابداری مالی.
مرادی، محمدحسین؛ عبدلی، محمدرضا؛ صالحی، نسرین؛ ولیان، حسن و صفری گرایلی، مهدی (1403). آینده‌پژوهی پیشران‌های تأمین مالی استارتاپ‌ها بر اساس راهبردهای فلسفی لیبرترینیسم (متافیزیک) شرکت‌های بازار سرمایه. تحقیقات مالی، 26(4)، 758- 790.
مؤمنی، سمیه؛ ذبیحی، علی و فغانی ماکرانی، خسرو (1400). نقش سواد مالی در تأثیر تحمل ریسک مالی بر تصمیم‌گیری‌‌های سرمایه‌گذاری فردی. فصلنامه علمی اقتصاد و بانکداری اسلامی، 10(36)، 455-471.
وزارت دارایی ایران. (1399). گزارش‌های مربوط به انطباق مالی.
 
References
Abusaidi, M., Moienodin, M. & Heyrani, F. (2021). Evaluation of financial literacy of managers in private sector companies. Journal of Financial Accounting Studies, 8(2), 195-219.
(in Persian)
Arslan, A., Qayyum, A., Niazi, M. & Qayyum, A. (2020). Determinants of financial sustainability and growth: An analysis of Turkish pension funds. International Journal of Management, 11(10), 857–875. https://doi.org/10.34218/IJM.11.10.2020.080.
Asi, M., Chirani, A. & Farahbod, F. (2022). Investigating factors affecting financial literacy based on a native model of financial literacy of retail investors in Iran’s capital market. Bourse & Securities, 15(57), 531–578. (in Persian)
Atkinson, A. & Messy, F.A. (2012). Measuring Financial Literacy: Results of the OECD/INFE Pilot Study. OECD Working Papers on Finance, Insurance and Private Pensions, No. 15. https://doi.org/10.1787/5k9csfs90fr4-en.
Azizi Sayar, A. (2024). Investigating the impact of financial literacy and supply chain management on sustainability with the mediating role of financial performance (Case study: Small and medium-sized enterprises in Tehran) [Master’s thesis, Payame Noor University, West Tehran Center]. (in Persian)
Barzegari, A. (2023). Investigating the mediating role of corporate sustainability and market orientation in the relationship between investment intention and financial literacy in companies located in Yazd Industrial Town [Master’s thesis, Islamic Azad University, Ardakan Branch]. (in Persian).
Christopher, R. & Nithya, A. R. (2024). Financial literacy in promoting sustainable finance. In Proceedings of the 3rd International Conference on Reinventing Business Practices, Start-ups and Sustainability (ICRBSS 2023) (pp. 31). https://doi.org/10.2991/978-94-6463-374-0_31
Douissa, I. B. (2020). Factors affecting college students’ multidimensional financial literacy in the Middle East. International Review of Economics Education, 35. https://doi.org/10.1016/j.iree.2019.100173
FATF (Financial Action Task Force). (2019). Anti-Money Laundering and Counter Terrorism Financing Standards.https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/.
Fernandes, D., Lynch Jr, J. G. & Netemeyer, R. G. (2014). Financial Literacy, Financial Education, and Downstream Financial Behaviors. Management Science, 60(8), 1861-1883. https://doi.org/10.1287/mnsc.2013.1849
Filippini, M., Leippold, M. & Wekhof, T. (2024). Sustainable finance literacy and the determinants of sustainable investing. Journal of Banking & Finance, 163, 107167. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2024.107167
Friede, G., Busch, T. & Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: aggregated evidence from more than 2000 empirical studies. Journal of Sustainable Finance & Investment, 5(4), 210- 233.
Garg, N. & Singh, S. (2018). Financial literacy among youth. International Journal of Social Economics, 45(1), 173-186. https://doi.org/10.1108/IJSE-11-2016-0303
Graña-Alvarez, R., Lopez-Valeiras, E., Gonzalez-Loureiro, M., & Coronado, F. (2024). Financial literacy in SMEs: A systematic literature review and a framework for further inquiry. Journal of Small Business Management, 62(1), 331-380.
Hanifzadeh, M. (2023). Financial literacy. Auditor Journal, 5(1), 2-9. (in Persian)
Huston, S. J. (2009). Measuring financial literacy. The Journal of Consumer Affairs, 44(2), 296-316.
Jahangir Feyzabadi, A. (2024). A policy framework for promoting financial literacy in Iran. Financial Research Journal, 26(1), 114–139. https://doi.org/10.22059/frj.2024.379352. 1007623 (in Persian)
Kandpal, V. (2020). Financial Literacy and Sustainable Development. Journal of Sustainable Finance & Investment, 10(4), 335-350.https://doi.org/10.1080/20430795.2019.1610400.
Khatibi, H. & Khanmohammadi, M. (2023). The effect of financial literacy on organizational performance. Accounting and Management Outlook, 6(84), 51–59. (in Persian)
Lusardi, A. & Mitchell, O. S. (2014). The Economic Importance of Financial Literacy: Theory and Evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5-44. https://doi.org/10.1257/jel.52.1.5
Lusardi, A. & Mitchell, O. S. (2022). The importance of financial literacy for sustainable economic growth. Journal of Economic Growth, 27(4), 133-150.
Lyons, A. C. & Kass-Hanna, J. (2019). Financial inclusion, financial literacy and economically vulnerable populations in the Middle East and North Africa. Emerging Markets Finance and Trade, 1-40. https://doi.org/10.1080/1540496X.2019.159837
Ministry of Finance, Iran. (2020). Reports on Financial Compliance. (in Persian)
Momeni, S., Zabihi, A. & Faghani Makerani Kh. (2021). The role of financial literacy in the impact of financial risk tolerance on individual investment decisions. Journal of Islamic Economics and Banking Studies, 10(36), 455-471. (in Persian)
Moradi, M. H., Abdoli, M. R., Salehi, N., Valiyan, H. & Safarigerily, M. (2024). Future study on drivers of startup financing based on libertarian philosophical strategies (metaphysics) in capital market firms. Financial Research Journal, 26(4), 758–790. https://doi.org/10.22059/frj.2024.358228.1007459 (in Persian)
Moreno-Herrero, D., Salas-Velasco, M. & Sánchez-Campillo, J. (2018). Factors that influence the level of financial literacy among young people: The role of parental engagement and students' experiences with money matters. Children and Youth Services Review, 95, 334–351. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.10.042.
OECD (2016). OECD/INFE International Survey of Adult Financial Literacy. OECD Publishing. https://www.oecd.org/finance/financial-education/oecd-infe-international-survey-of-adult-financial-literacy.htm.
OECD. (2023). Financial literacy and sustainable finance. OECD Report, 1-50.
OECD. (2023). Financing SMEs for sustainability: Drivers, constraints and policies (OECD SME and Entrepreneurship Papers). OECD Publishing. https://doi.org
Pandey, A., Kiran, R. & Sharma, R. K. (2025). Examining financial inclusion success in North India via financial inclusion drivers, financial literacy and financial initiatives: A variance-based SEM approach. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 11(2), Article 100542. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2025.100542
Plakalović, N. (2015). Financial literacy of SMEs managers. Management, Knowledge and Learning Joint International Conference, Italy.
Robeyns, I. (2005). The Capability Approach: A theoretical survey. Journal of Human Development, 6(1), 93–117.
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
Senaya, G. M. (2024). Financial literacy and its role in promoting sustainable investment. World. Journal of Advanced Research and Reviews, 24(1), 212–232. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.24.1.2986.
Serhiichuk, S., Grebeniuk, N., Nazarenko, T., Parshakov, V. & Chasnikova, O. (2025). The role of financial literacy in economic development. Salud, Ciencia y Tecnología – Serie de Conferencias, 4, 1296. https://doi.org/10.56294/sctconf20251296
Shahvari, N. (2023). Financial literacy, economics factors and investing decisions: A study of individual investors in Iran. International Journal of Innovation in Management Economics and Social Sciences, 3(3), 10–21. https://doi.org/10.59615/ijimes.3.3.10
Shokrkhah, J., Ghazinouri, S. S., Salimi, M. J. & Hedayati Bilandi, A. (2024). Developing an interpretive structural model of drivers affecting the financial sustainability of pension funds. Accounting Knowledge, 15(3), 21–46. https://doi.org/10.22103/jak.2023.22321.3964 (in Persian)
Świecka, B., Grzesiuk, A., Korczak, D., & Wyszkowska-Kaniewska, O. (2019). Financial literacy and financial education: Theory and survey. Walter de Gruyter GmbH & Co KG.
Talaei, H. & Ehsani, A. (2024). Investigating the mediating role of risk tolerance in the relationship between financial literacy and investment performance (Case study: Tehran Stock Exchange). Modern Research in Performance Evaluation, 3(3), 193–204. https://doi.org/10.22105/mrpe.2025.500547.1138 (in Persian).
World Bank. (2018). Global Economic Prospects.
Ye, J. & Kulathunga, K. (2019). Financial literacy and sustainable development: The role of financial inclusion. Sustainability, 11(14), 3896. https://doi.org/10.3390/su11143896.
Zarei, H. (2023). A model for identifying and analyzing key drivers affecting the future of financial startups (Master’s thesis, Sohrvardi Institute of Higher Education, Iran). (in Persian)
تحقیقات مالی
دوره 28، شماره 2
1405
صفحه 598-630

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار