انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات مالی 1024-8153 27 4 2025 11 22 Analyzing Fee Market Dynamics over the Bitcoin Lifecycle تجزیه‌‌و‌تحلیل پویایی بازار کارمزد در چرخۀ عمر شبکۀ بیت‌‌کوین 1010 1035 103246 10.22059/frj.2025.375585.1007592 FA امین رستمی استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. مهدی صفائی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 04 24 <strong>Objective</strong> Since its inception in 2009, Bitcoin has experienced tremendous growth in terms of public acceptance as the oldest cryptocurrency. However, transitioning from an experimental digital currency to a mainstream payment network introduced new challenges related to scalability and capacity. This study investigates how bitcoin transaction fees respond to financial and technical factors within the network over different periods of its lifespan. The investigation provides novel insights into the dynamics of a decentralized currency and the maturity of a payment network.   <strong>Methods</strong> Bitcoin blockchain data from 2009 to 2023 was categorized into three distinct periods for analysis: the Initial Period (2009-2014), Speculation Period (2014-2018), and Scalability Challenge Period (2018-2023). Autoregressive Distributed Lag (ARDL) modeling was used to analyze short-term and long-term relationships. The dependent variable was the transaction fee, and the explanatory variables included the<strong><em> </em></strong>bitcoin price, average transaction value, average block size, network difficulty, and transaction volume.   <strong>Results</strong> The results showed that during the Initial Period, in the short term, the price and the previous day’s fee had a significant effect on the transaction fee, and in the long term, the price also affected the transaction fee. During the Speculation Period, the transaction volume, block size, and the previous day’s fee in the short term, as well as network difficulty in the long term, had a significant effect on the transaction fee. During the Scalability Challenge Period, in the short term, the previous day’s transaction fee, Bitcoin price, the average value of transactions in Bitcoin, block size, network difficulty, and transaction volume had significant effects on the transaction fee, while in the long term, network difficulty and block size remained significant. Moreover, during the Scalability Challenge Period, the previous day’s fee had a strong effect on the current day’s fee, creating a kind of stickiness that persisted until the end of the period. Overall, fees were stabilized over time as users and miners learned the factors influencing them, optimizing their behavior around block limits and mining reward incentives. During the Initial Period, transaction fees were highly volatile due to Bitcoin’s nascency and limited usage. As cryptocurrencies increasingly became utilized as a payment mechanism in the Speculation Period, the technical parameters affecting<strong><em> </em></strong>block sizes and processing capacity caused fees to be more reflective of demand on the network. The emergence of scalability constraints facing the blockchain in the Scalability Challenge Period has led to linking the dynamics of fees to more metrics that act as proxies for the level of activity and network usage.   <strong>Conclusion</strong> As bitcoin has become a payment network in the new concept, the fees have been aligned with the demand and motivations of network participants during the scaling challenge period, instead of randomly fluctuating during the Initial Period. The separation of bitcoin network data into three time periods provides a new perspective on how decentralized networks work and the factors affecting the fee market in different periods of network maturity. <strong>هدف:</strong> بیت‌کوین از زمان آغاز به کار خود در سال ۲۰۰۹، از نظر پذیرش عمومی به‌عنوان قدیمی‌ترین ارز دیجیتال، رشد فوق العاده‌ای را تجربه کرده است؛ با این حال، تحول آن از یک ارز دیجیتال آزمایشی، به یک شبکه پرداخت مالی اصلی، چالش‌های جدیدی را در رابطه با مقیاس‌پذیری و ظرفیت ایجاد کرد. این مطالعه به‌دنبال بررسی چگونگی پاسخ کارمزد تراکنش بیت‌کوین به عوامل مالی و فنی درون شبکه در دوره‌های مختلف عمر آن است. این پژوهش دیدگاه نوینی دربارۀ پویایی یک ارز و بلوغ شبکۀ پرداخت غیرمتمرکز ارائه می‌دهد. روش: داده‌های شبکۀ بلاکچین بیت‌کوین از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳ جمع‌آوری و در سه دوره، شامل دورۀ پذیرش اولیه (۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴)، دورۀ سوداگرانه (۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸) و دورۀ چالش مقیاسپذیری (۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳) تفکیک و تحلیل شده است. مدل‌سازی ARDL برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت استفاده شده است. متغیر وابسته کارمزد تراکنش و متغیرهای توضیحی، شامل قیمت بیت‌کوین، متوسط ارزش تراکنش‌ها به بیت‌کوین، اندازۀ بلاک، سختی شبکه و حجم تراکنش است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که در دورۀ پذیرش اولیه که قیمت و کارمزد روز قبل در دورۀ کوتاه‌مدت بر کارمزد تراکنش مؤثر است، قیمت نیز در بلندمدت بر کارمزد تراکنش تأثیر می‌گذارد. در دورۀ سوداگرانه، حجم تراکنش ارسالی، اندازۀ بلاک و کارمزد روز قبل در کوتاه‌مدت و در بلندمدت سختی شبکه، بر کارمزد تراکنش اثرگذاری معناداری دارد. در دورۀ چالش مقیاس‌پذیری، در کوتاه‌مدت کارمزد تراکنش روز قبل، قیمت بیت‌کوین، متوسط ارزش تراکنش‌ها به بیت‌کوین، اندازۀ بلاک، سختی شبکه و حجم تراکنش و در بلندمدت سختی شبکه و سایز بلاک بر کارمزد اثر معناداری دارد. همچنین در دورۀ چالش مقیاس‌پذیری، کارمزد روز قبل اثرگذاری بالایی بر کارمزد روز جاری دارد؛ به‌طوری که نوعی چسبندگی را ایجاد کرده است که تا پایان دوره ادامه می‌یابد. به‌طور کلی، کارمزدها در طول دوره‌ها از طریق یادگیری عوامل مؤثر بر آن تثبیت می‌شوند؛ زیرا رفتار کاربران و استخراج‌کنندگان پیرامون محدودیت‎های بلاک و انگیزههای پاداش استخراج، بهینه شده‌اند. در طول دورۀ پذیرش اولیه، کارمزد تراکنش‌ها به‌دلیل نوپا بودن بیت‌کوین و استفاده محدود، نوسان‌های بالایی داشت. همان طور که ارزهای دیجیتال به‌طور فزاینده به‌عنوان سازوکار پرداخت در دورۀ سوداگرانه مورد استفاده قرار گرفت، پارامترهای فنی اثرگذار بر اندازۀ بلاک و ظرفیت پردازش باعث شد که کارمزدها بیشتر منعکس‌کننده تقاضای در شبکه باشند. ظهور محدودیت‌های مقیاس‌پذیری که بلاکچین در دوره چالش مقیاس‌پذیری با آن مواجه است، باعث شد که پویایی کارمزدها به معیارهای بیشتری مرتبط شود که به‌عنوان نماینده‌هایی برای سطح فعالیت و استفاده از شبکه عمل می‌کنند. نتیجه‌گیری: همان طور که بیت‌کوین در مفهوم جدید به شبکه پرداخت تبدیل شد، کارمزدها به‌جای نوسان تصادفی در دوره پذیرش اولیه، با تقاضا و انگیزه‌های مشارکت‌کنندگان شبکه در دورۀ چالش مقیاس‌پذیری هم‌سو شده است. تفکیک داده‌های شبکه بیت‌کوین به سه دوره زمانی، دیدگاه نوینی از چگونگی کارکرد شبکه‌های غیرمتمرکز و عوامل مؤثر بر بازار کارمزد در دوره‌های مختلف بلوغ شبکه را فراهم می‌کند.   https://jfr.ut.ac.ir/article_103246_28c3b6c062a2a66756d1bf3aaf1ce6ed.pdf